In Nederland krijg je niet automatisch meer rechten bij een scheiding als je 5 jaar of langer samenwoont zonder een samenlevingscontract of huwelijk/geregistreerd partnerschap.

Hoe zit het dan precies?

Als je samenwoont zonder een samenlevingscontract:

• Heb je juridisch gezien geen gezamenlijke rechten of plichten, ongeacht hoe lang je samenwoont;
• Bezittingen blijven van degene op wiens naam ze staan (tenzij je dat anders hebt geregeld);
• Er is geen sprake van alimentatieplicht of automatisch recht op een woning of pensioen.

Al zou je 10 jaar samenwonen, dan nog verandert dat juridisch niets als er geen officiële afspraken zijn vastgelegd.

Wat houdt de ‘5-jaarsregel’ dan wel in?

De 5-jaarsregel komt uit het erfrecht en heeft betrekking op het partnerbegrip voor de erfbelasting. Simpel gezegd: als je minstens 5 jaar samenwoont en een gezamenlijke huishouding hebt, dan word je – voor de Belastingdienst – gezien als fiscale partners, ook zonder notarieel samenlevingscontract. Dit betekent onder andere dat je recht kunt hebben op de gunstige tarieven voor de erfbelasting (hoge vrijstelling), mocht je partner overlijden.

Deze regel gaat dus over erven, niet over scheiden!

Sommige pensioenfondsen erkennen een partner als je minimaal 5 jaar hebt samengewoond, ook zonder samenlevingscontract. Dit is echter per pensioenfonds verschillend — sommige stellen wél een contract of huwelijk verplicht.

Voor de nabestaandenuitkering (ANW) via de overheid kan ook het criterium van langdurig samenwonen gelden. Maar ook hier zijn de regels complex en afhankelijk van meerdere factoren.

Hoe zit het dan bij uit elkaar gaan?

In tegenstelling tot gehuwden of geregistreerde partners, hebben samenwoners dus nooit een automatische wettelijke regeling bij uit elkaar gaan. Er zijn géén wettelijke regels die recht geven op bezittingen, bescherming van woonrecht, partneralimentatie of pensioen, tenzij jullie daar zelf afspraken over hebben gemaakt.

Als jullie een notarieel samenlevingscontract hebben, dan staan daar vaak afspraken in over:

• Verdeling van bezittingen
• Woninggebruik
• Verdeling van kosten
• Verrekening bij uit elkaar gaan

Zonder zo’n contract is het ‘ieder voor zich’.

Gezamenlijke woning

• Staat de woning op naam van één partner? Dan is diegene juridisch eigenaar, ook als de ander heeft meebetaald (tenzij er sprake is van vergoedingsrechten).
• Staat de woning op beide namen? Dan moet de waarde (en hypotheek) vaak 50/50 worden verdeeld, tenzij anders afgesproken.

Kinderen

Bij gezamenlijk gezag moeten ook samenwoners verplicht een ouderschapsplan opstellen. Kinderalimentatie is verplicht, partneralimentatie meestal niet (tenzij contractueel vastgelegd).

Inboedel en gezamenlijke aankopen

Als jullie niet kunnen aantonen wie wat heeft gekocht, wordt vaak uitgegaan van een gelijke verdeling. Maar: dit is geen wettelijk recht, eerder een praktische oplossing.

Kortom: samenwonen is niet hetzelfde als trouwen!

Veel samenwoners voelen zich misschien ‘net als getrouwd’, maar juridisch gezien is dat een wereld van verschil. Wie niet trouwt of een geregistreerd partnerschap aangaat, moet zélf zorgen voor juridische bescherming.

Wat kun je doen om problemen te voorkomen?

1. Maak een samenlevingscontract – Leg afspraken vast over woning, kosten, bezittingen en verrekening
2. Regel testamenten – Zeker als je elkaar wilt beschermen bij overlijden
3. Houd een administratie bij – Bewaar bewijs van wie wat betaalt en koopt
4. Laat je adviseren – Vooral bij een koopwoning of kinderen is deskundig advies heel belangrijk

Samenvattend geldt die ‘5-jaarsregel’ dus alléén voor erfrechtelijke zaken, en niet voor de verdeling bij uit elkaar gaan. Samenwoners doen er verstandig aan om hun relatie ook juridisch goed te regelen. Niet omdat je elkaar niet vertrouwt, maar juist omdat je nú in goede harmonie afspraken kunt maken.

Wil je meer weten over wat er geregeld moet worden bij samenwonen of uit elkaar gaan? Lees het hier of neem gerust contact op voor een vrijblijvend gesprek.

Het bericht De Mythe van de ‘5-Jaarsregel’: Waar heb je als samenwoner recht op bij uit elkaar gaan? verscheen eerst op Steffie Kievits.

Ouderschapsplan
Samenwoners met minderjarige kinderen zijn verplicht een ouderschapsplan op te  stellen. Dit hoeft niet naar de rechtbank te worden gestuurd, maar mocht er op een later moment een conflict ontstaan over de verzorging en opvoeding van de kinderen, dan kan de rechter wel om het ouderschapsplan vragen. Indien het nooit is opgesteld, dan kan de rechter bepalen om dat alsnog te doen en als je midden in een conflict zit is dat natuurlijk een onmogelijke opgave.

Ook al denk je als samenwoners met weinig financiële rompslomp uit elkaar te kunnen gaan, dat kan nog weleens tegenvallen. Ongemerkt vermengt er namelijk toch veel bezit en als daar niet vanaf het begin van de relatie goede afspraken over zijn gemaakt, dan kan dat problematisch worden. Neem bijvoorbeeld de woning, of het nu een koop- of huurwoning is: wie mag er blijven wonen? En waar moet de ander heen?

Schakel een professionele scheidingsbegeleider in
Misschien hebben jullie echt weinig gezamenlijk en is het allemaal zo geregeld, maar het kan ook zomaar zijn, dat één van de twee of beiden nog lang met de financiële gevolgen moet dealen. Aarzel dus niet en schakel professionele hulp in als je uit elkaar gaat! Ook als je ‘slechts’ samenwoont.

Het bericht Samenwoners en scheiden verscheen eerst op Steffie Kievits.

Bij de meeste scheidingen (of je nu getrouwd bent of alleen samenwoont) komen alle bovengenoemde partijen inderdaad op een bepaald moment in het traject in beeld. Alleen wie komt er nu als eerste?

Als je uit elkaar gaat dan is het van groot belang om het leven dat jullie samen in de afgelopen jaren hebben opgebouwd weer op een goede manier te ontvlechten. Ik, als financieel echtscheidingsadviseur zal dus eerst de volledige financiële situatie in beeld brengen. Dat houdt in dat jullie alle papieren met betrekking tot de hypotheek, verzekeringen, pensioen, bankrekeningen, eigendomsakte woning, levensverzekeringen enzovoort moeten verzamelen. Indien je op huwelijkse voorwaarden bent getrouwd of wanneer je een samenlevingsovereenkomst hebt, dan zijn deze documenten uiteraard ook zeer van belang aangezien hier afspraken in staan over de verdeling van het bezit.

Wanneer duidelijk is wat er is en wiens bezit het is (partner A, partner B of gezamenlijk) kan er verder gewerkt worden aan de verdeling van al deze bezittingen. Een groot onderdeel is vaak de koopwoning, die in de meeste gevallen gezamenlijk bezit is. Vaak wil één van de partners hierin blijven wonen en we gaan dan bekijken of dit financieel haalbaar is. Indien dit het geval is, dan komt de hypotheekadviseur om de hoek kijken. Er moet dan namelijk een ontslag van de hoofdelijke aansprakelijkheid van de vertrekkende partner aangevraagd worden bij de geldverstrekker. Ook moet dan de woning gewaardeerd worden, om te bekijken of er een overwaarde is en of de vertrekkende partner nog een uitkoopbedrag moet ontvangen en daarmee komt de taxateur of makelaar in beeld.

Buiten de verdeling van de bezittingen, moeten er bij veel scheidende stellen ook afspraken gemaakt worden over de verdeling van de zorg voor de kinderen. Deze afspraken worden vastgelegd in een ouderschapsplan. Ook samenwoners zijn verplicht een ouderschapsplan op te stellen bij de beëindiging van hun relatie. Tevens wordt berekend hoeveel beide partners financieel moeten bijdragen aan de zorg voor de kinderen. We berekenen de kinderalimentatie en ook dit wordt vastgelegd in het ouderschapsplan.

Al met al komt er enorm veel kijken bij een scheiding. Onthoud dat elke scheiding uniek is en het is belangrijk om professioneel advies in te winnen dat specifiek is afgestemd op jouw situatie. Overleg met een scheidingsprofessional kan je helpen bij het nemen van de juiste stappen en het beschermen van je belangen tijdens het scheidingstraject.

Het bericht Eerste stappen als je gaat scheiden verscheen eerst op Steffie Kievits.

Een advocaat en een mediator spelen verschillende rollen in het proces van conflictbeslechting. Een advocaat is gespecialiseerd in het vertegenwoordigen van de belangen van zijn cliënt. Advocaten bieden juridisch advies, stellen documenten zoals convenanten op, onderhandelen namens hun cliënten en kunnen optreden als vertegenwoordiger in de rechtbank. Een advocaat treedt dus op voor één van de partijen. De ex-partner moet zich laten vertegenwoordigen door een eigen advocaat.

Een mediator is een neutrale derde partij die betrokken is bij een geschil om te helpen bij het faciliteren van communicatie en onderhandelingen tussen de betrokken partijen. In tegenstelling tot een advocaat vertegenwoordigt een mediator geen specifieke partij, maar streeft hij naar een gezamenlijke overeenkomst.

Een financieel echtscheidingsadviseur is gespecialiseerd in financiële planning en analyse met betrekking tot echtscheiding. Hij of zij adviseert over zaken als het verdelen van bezittingen en schulden, alimentatie, belastingimplicaties en pensioenregelingen. Het primaire doel van een financieel echtscheidingsadviseur is het helpen van cliënten bij het begrijpen van de financiële gevolgen van de scheiding en het nemen van weloverwogen beslissingen.

In sommige gevallen kunnen familierecht advocaten, mediators en financieel echtscheidingsadviseurs samenwerken om een meer holistische benadering van echtscheidingsbemiddeling te bieden. Ze vullen elkaar aan door zowel juridische als financiële aspecten van een echtscheiding te behandelen, waardoor cliënten een uitgebreider inzicht krijgen en betere beslissingen kunnen nemen tijdens het scheidingsproces. Dit speelt met name bij complexe zaken. Tevens zijn heel wat familierecht advocaten ook mediator en zijn mediators soms ook financieel scheidingsadviseur en andersom.

Bekijk dus goed welke scheidingsprofessional je nodig hebt. Sta je samen nog op goede voet en wil je er samen uitkomen, dan kan je prima afspraken maken met de hulp van een financieel echtscheidingsadviseur. Heb je deze intentie, maar verloopt de communicatie tussen jullie heel stroef? Dan kan het zinvol zijn om een mediator bij het scheidingsproces te betrekken.

Als jullie er niet voor openstaan om met elkaar om de tafel te gaan en elke poging tot het maken van afspraken lijkt op niets uit te draaien, omdat geen van beiden bereid is om water bij de wijn te doen? Dan is het wellicht beter om je te wenden tot een advocaat.

Het bericht Verschil advocaat, mediator en financieel echtscheidingsadviseur verscheen eerst op Steffie Kievits.

Het vergroten van de financiële zelfstandigheid van vrouwen gaat namelijk verder dan alleen het verdienen van een inkomen. Het omvat ook het opbouwen van financiële kennis en vaardigheden, het nemen van controle over financiële beslissingen en het investeren in persoonlijke groei en ontwikkeling.

Tijdens je huwelijk of relatie kan je diverse maatregelen treffen voor als je er onverhoopt alleen voor komt te staan. Dat hoeft niet alleen door een scheiding te zijn, maar kan ook door een overlijden.

Denk gewoon eens na over hoe het zou zijn als je er alleen voor komt te staan en praat er ook eens samen over. Wees daarbij realistisch. Ga er niet vanuit dat je wel in jullie dure koophuis kan blijven wonen als je maar 16 uurtjes per week werkt. Schrijf je in zo’n geval in bij de woningbouwvereniging voor een sociale huurwoning, kost niets of heel weinig per jaar. Check bij de belastingdienst eens op welke toeslagen je eventueel recht zou hebben. Dat is heel gemakkelijk uit te rekenen.

Als je er alleen voor komt te staan door overlijden dan kan een overlijdensrisicoverzekering uitkomst bieden. Bij het overlijden van de verzekerde, wordt dan een bedrag uitgekeerd aan de mede-verzekeringnemer waarmee bijvoorbeeld de resterende hypotheek wordt afgelost of waar een tijdje de maandlast van kan worden voldaan. Deze moet je dan alleen wel samen afsluiten.

Wanneer je eens samen naar de situatie bij een scheiding of een overlijden gekeken hebt, dan weet je waar je aan toe bent en kan je tijdens je relatie al stappen ondernemen om niet diep in de problemen te raken als je er onverhoopt alleen voor komt te staan. Als je nu gewoon jaarlijks een check up doet van je geldzaken, dan ben je al een heel eind en kan je de rest van het jaar gewoon samen gelukkig zijn.

Het bericht Financiële onafhankelijkheid verscheen eerst op Steffie Kievits.